(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 049

॥ శ్రీః ॥
5.49. అధ్యాయః 049
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ దుర్యోధనంప్రతి కృష్ణార్జునయోః నరనారాయణతాదాత్ంయకథనపూర్వకం తద్విరోధే కురూణాం వినాశకథనం ॥ 1 ॥ తథా మర్మోద్ధాటనపూర్వకం కర్ణగర్హణం ॥ 2 ॥ ధృతరాష్ట్రేణ భీష్మద్రోణవచనానాదరణే సర్వకురూణాం స్వజీవితనైరాశ్యాధిగమః ॥ 3 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 5-49-0x(3544)(33682)
సమవేతేషు సర్వేషు తేషు రాజసు భారత।
దుర్యోధనమిదం వాక్యం భీష్మః శాంతనవోఽబ్రవీత్ ॥ 5-49-1(33683)
బృహస్పతిశ్చోశనా చ బ్రహ్మాణం పర్యుపస్థితౌ।
మరుతశ్చ సహేంద్రేణ వసవశ్చాగ్రినా సహ ॥ 5-49-2(33684)
ఆదిత్యాశ్చైవ సాధ్యాశ్చ యే చ సప్తర్పయో దివి।
విశ్వావసుశ్చ గంధర్వః శుభాశ్చాప్సరసాం గణాః ॥ 5-49-3(33685)
నమస్కృత్యోపజగ్ముస్తే లోకవృద్ధం పితామహం ।
పరివార్య చ విశ్వేశం పర్యాసత దివౌకసః ॥ 5-49-4(33686)
తేషాం మనశ్చ తేజశ్చాప్యాదదానావివౌజసా ।
పూర్వదేవౌ వ్యతిక్రాంతౌ నరనారాయణావృషీ ॥ 5-49-5(33687)
బృహస్పతిస్తు పప్రచ్ఛ బ్రహ్మాణం కావిమావితి।
భవంతం నోపతిష్ఠేతే తౌ నః శంస పితామహ ॥ 5-49-6(33688)
బ్రహ్మోవాచ। 5-49-7x(3545)
యావేతౌ పృథివీం ద్యాం చ భాసయంతౌ తపస్వినౌ।
జ్వలంతౌ రోచమానౌ చ వ్యాప్యాతీతౌ మహాబలౌ ॥ 5-49-7(33689)
నరనారాయణావేతౌ లోకాల్లోకం సమాస్థితౌ ।
ఊర్జితౌ స్వేన తపసా మహాసత్వపరాక్రమౌ ॥ 5-49-8(33690)
ఏతౌ హి కర్మణా లోకం నందయామాసతుర్ధ్రువం ।
ద్విధాభూతౌ మహాప్రాజ్ఞౌ విద్ధి బ్రహ్మన్పరంతపౌ ।
అసురాణాం వినాశాయ దేవగంధర్వపూజితౌ ॥ 5-49-9(33691)
వైశంపాయన ఉవాచ। 5-49-10x(3546)
జగామ శక్రస్తచ్ఛ్రత్వా యత్ర తౌ తేపతుస్తపః ।
సార్ధం దేవగణైః సర్వైర్బృహస్పతిపురోగమైః ॥ 5-49-10(33692)
తదా దేవాసురే యుద్ధే భయే జాతే దివౌకసాం।
అయాచత మహాత్మానౌ నరనారాయణౌ వరం ॥ 5-49-11(33693)
తావబ్రూతాం వృణీష్వేతి తదా భరతసత్తమ।
అథైతావబ్రవీచ్ఛకః సాహ్యం నః క్రియతామితి ॥ 5-49-12(33694)
తతస్తౌ శక్రమబ్రూతాం కరిష్యావో యదిచ్ఛసి।
తాభ్యాం చ సహితః శక్రో విజిగ్యే దైత్యదానవాన్ ॥ 5-49-13(33695)
నర ఇంద్రస్య సంగ్రామే హత్వా శత్రూన్పరంతపః ।
పౌలోమాన్కాలఖంజాంశ్చ సహస్రాణి శతాని చ ॥ 5-49-14(33696)
ఏష భ్రాంతే రథే తిష్ఠన్భల్లేనాపాహరచ్ఛిరః।
జంభస్య గ్రసమానస్య తదా హ్యర్జున ఆహవే ॥ 5-49-15(33697)
ఏష పారే సముద్రస్య హిరణ్యపురమారుజత్।
హత్వా షష్టిం సహస్రాణి నివాతకవచాన్రణే ॥ 5-49-16(33698)
ఏష దేవాన్సహేంద్రేణ జిత్వా పరపురంజయః।
అతర్పయన్మహాబాహురర్జునో జాతవేదసం ॥ 5-49-17(33699)
నారాయణస్తథైవాత్ర భూయసోఽన్యాంజఘాన హ।
ఏవమేతౌ మహావీర్యౌ తౌ పశ్యత సమాగతౌ ॥ 5-49-18(33700)
వాసుదేవార్జునౌ వీరౌ సమవేతౌ మహారథౌ ।
నరనారాయణౌ దేవౌ పూర్వదేవావితి శ్రుతిః ॥ 5-49-19(33701)
అజేయౌ మానుషే లోకే సేంద్రైరపి సురాసురైః ।
ఏష నారాయణః కృష్ణః ఫాల్గునశ్చ నరః స్మృతః।
నారాయణో నరశ్చైవ సత్త్వమేకం ద్విధా కృతం ॥ 5-49-20(33702)
ఏతౌ హి కర్మణా లోకానశ్రువాతేఽక్షయాంధ్రువాన్।
తత్రతత్రైవ జాయేతే యుద్ధకాలే పునఃపునః॥ 5-49-21(33703)
తస్మాత్కర్మైవ కర్తవ్యమితి హోవాచ నారదః ।
ఏతద్ధి సర్వమాచష్ట వృష్ణిచక్రస్య వేదవిత్ ॥ 5-49-22(33704)
శంఖచక్రగదాహస్తం యదా ద్రక్ష్యసి కేశవం।
పర్యాదదానం చాస్త్రాణి భీమధన్వానమర్జునం ॥ 5-49-23(33705)
సనాతనౌ మహాత్మానౌ కృష్ణావేకరథే స్థితౌ।
దుర్యోధన తదా తాత స్మర్తాసి వచనం మమ ॥ 5-49-24(33706)
నోచేదయమభావః స్యాత్కురూణాం ప్రత్యుపస్థితః।
అర్థాచ్చ తాత ధర్మాచ్చ తవ బుద్ధిరుపప్లుతా ॥ 5-49-25(33707)
న చేద్గ్రహీష్యసే వాక్యం శ్రోతామి సుబహూన్హతాన్।
తవైవ హి మతం సర్వే కురవః పర్యుపాసతే ॥ 5-49-26(33708)
త్రయాణామేవ చ మతం తత్త్వమేకోఽనుమన్యసే।
రామేణ చైవ శప్తస్య కర్ణస్య భరతర్షభ ॥ 5-49-27(33709)
దుర్జాతేః సుతపుత్రస్య శకునేః సౌబలస్య చ।
తథా క్షుద్రస్య పాపస్య భ్రాతుర్దుఃశాసనస్య చ ॥ 5-49-28(33710)
కర్ణ ఉవాచ। 5-49-29x(3547)
నైవమాయుష్మతా వాచ్యం యన్మామాత్థ పితామహ ।
క్షత్రధర్మే స్థితో హ్యస్మి స్వధర్మాదనపేయివాన్ ॥ 5-49-29(33711)
కించాన్యన్మయి దుర్వృత్తం యేన మాం పరిగర్హసే।
న హి మే వృజినం కించిద్ధార్తరాష్ట్రా విదుః క్వచిత్ ॥ 5-49-30(33712)
నాచరం వృజినం కించిద్ధార్తరాష్ట్రస్య నిత్యశః ।
అహం హి పాండవాన్సర్వాన్హనిష్యామి రణే స్థితాన్ ॥ 5-49-31(33713)
ప్రాగ్విరుద్ధైః శమం సద్భిః కథం వా క్రియతే పునః।
రాజ్ఞో హి ధృతరాష్ట్రస్య సర్వం కార్యం ప్రియం మయా।
తథా దుర్యోధనస్యాపి స హి రాజ్యే సమాహితః ॥ 5-49-32(33714)
వైశంపాయన ఉవాచ। 5-49-33x(3548)
కర్ణస్య తు వచః శ్రుత్వా భీష్మః శాంతనవః పునః।
ధృతరాష్ట్రం మహారాజమాభాష్యేదం వచోఽబ్రవీత్ ॥ 5-49-33(33715)
యదయం కత్థతే నిత్యం హంతాహం పాండవానితి।
నాయం కలాపి సంపూర్ణా పాండవానాం మహాత్మనాం ॥ 5-49-34(33716)
అనయో యోయమాగంతా పుత్రాణాం తే దురాత్మనాం ।
తదస్య కర్మ జానీహి సూతపుత్రస్య దుర్మతేః ॥ 5-49-35(33717)
ఏతమాశ్రిత్య పుత్రస్తే మందబుద్ధిః సుయోధనః ।
అవామన్యత తాన్వీరాందేవపుత్రానరిందమాన్ ॥ 5-49-36(33718)
కించాప్యేతేన తత్కర్మ కృతపూర్వం సుదుష్కరం।
తైర్యథా పాండవైః సర్వైరేకైకేన కృతం పురా॥ 5-49-37(33719)
దృష్ట్వా విరాటనగరే భ్రాతరం నిహతం ప్రియం।
ధనంజయేన విక్రంయ కిమనేన తదా కృతం ॥ 5-49-38(33720)
` సర్వే హ్యస్త్రివిదః శూరాః సర్వే ప్రాప్తా మహద్యశః।
అపి సర్వామరైశ్వర్యం త్యజేయుర్న పునర్జయం ॥' 5-49-39(33721)
సహితాన్హి కురూన్సర్వానభియాతో ధనంజయః।
ప్రమథ్య చాచ్ఛినద్వాసః కిమయం ప్రోషితస్తదా ॥ 5-49-40(33722)
గంధర్వైర్ఘోషయాత్రాయాం హ్రియతే యత్సుతస్తవ।
క్వ తదా సూతపుత్రోఽభూద్య ఇదానీం వృషాయతే ॥ 5-49-41(33723)
నను తత్రాపి భీమేన పార్థేన చ మహాత్మనా।
యమాభ్యామేవ సంగంయ గంధర్వాస్తే పరాజితాః ॥ 5-49-42(33724)
ఏతాన్యస్య మృషోక్తాని బహూని భరతర్షభ ।
వికత్థనస్య భద్రం తే సదా ధర్మార్థలోపినః ॥ 5-49-43(33725)
వైశంపాయన ఉవాచ। 5-49-44x(3549)
భీష్మస్య తు వచః శ్రుత్వా భారద్వాజో మహామతాః।
ధృతరాష్ట్రమువాచేదం రాజమధ్యేఽభిపూజయన్॥ 5-49-44(33726)
యదాహ భరతశ్రేష్ఠో భీష్మస్తత్క్రియతాం నృప ।
న కామమవలిప్తానాం వచనం కర్తుమర్హసి ॥ 5-49-45(33727)
పురా యుద్ధాత్సాధు మన్యే పాండవైః సహ సంగతం।
యద్వాక్యమర్జునేనోక్తం సంజయేన నివేదితం ॥ 5-49-46(33728)
సర్వం తదభిజానామి కరిష్యతి చ పాండవః।
న హ్యస్య త్రిషు లోకేషు సదృశోఽస్తి ధనుర్ధరః ॥ 5-49-47(33729)
వైశంపాయన ఉవాచ। 5-49-48x(3550)
అనాదృత్య తు తద్వాక్యమర్థవద్ద్రోణభీష్మయోః।
తతః స సంజయం రాజా పర్యపృచ్ఛత పాండవాన్॥ 5-49-48(33730)
తదైవ కురవః సర్వే నిరాశా జీవితేఽభవన్ ।
భీష్మద్రోణౌ యదా రాజా న సంయగనుభాషతే ॥ ॥ 5-49-49(33731)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి యానసంధిపర్వణి ఏకోనపంచాశోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-49-16 ఆరుజత్ పీడితవాన్ ॥
5-49-41 వృషాయతే కర్ణో భవతి ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.